QA (Quality Assurance)

Semi-geautomatiseerde controle: haalt veel fouten uit vertalingen, zonder meerprijs

De QA (Quality Assurance; ‘kwaliteitswaarborging’) is tegenwoordig de norm in de vertaalwereld als het gaat om kwaliteitscontroleslagen. Een goed uitgevoerde QA vindt en corrigeert namelijk meer fouten dan een menselijke correctie zonder hulp van QA-software. QA wordt semi-automatisch uitgevoerd, binnen de omgeving van een CAT-tool. De QA-resultaten moeten wel door menselijke vertalers geïnterpreteerd en hersteld worden, omdat taal nu eenmaal mensenwerk blijft.

QA controleert de vertaling zin voor zin op een groot aantal formele kenmerken:

Volledigheid. Is de doelzin gelijk aan de bronzin (mogelijk is de bronzin niet vertaald)? Zijn vet, cursief en onderstreping gebruikt als in de brontekst?

Consistentie. Zijn identieke zinnen op dezelfde wijze zijn vertaald, al dan niet inclusief de opmaak, en al dan niet inclusief het hoofdlettergebruik? Laat hierbij de brontaal of de doeltaal leidend zijn (bronzin mag steeds maar op één manier worden vertaald), of de doeltaal (de vertaalde zin mag van slechts één zin de vertaling zijn), of zorg voor consistentie in beide richtingen.

Terminologie. Is terminologie (in de CAT-tool geïntegreerde termbase) consequent gebruikt? Hierbij kan de brontaal of de doeltaal leidend zijn (bronterm mag steeds maar op één manier worden vertaald), of de doelterm (de vertaalde term mag van slechts één term de vertaling zijn), of zorg voor consistentie in beide richtingen.

Lengte. Controle op de lengte van de vertaling in relatie tot de brontekst. Hierbij kan een gemiddelde afwijking van een bepaald aantal woorden of tekens ingevoerd worden, of een bepaald percentage waarmee de lengte mag afwijken, zowel korter als langer. Of (deze optie is van belang bij online teksten of teksten in graphics) controleer of de doeltaalstring, los van de lengte van de brontaalstring, niet langer is dan een opgegeven absoluut aantal tekens.

Getallen. Controle op getalnotatie. Hierbij wordt gelet op de regels die in een bepaalde taal van toepassing zijn, en tevens of de getallen in bron- en doelzinnen met elkaar overeenkomen.

Interpunctie. Controle op taalspecifieke interpunctietekens. Er wordt gewaarschuwd als er haakjes, aanhalingstekens of apostrofs ontbreken. Tevens wordt gecontroleerd of de spatiëring voor en na de interpunctietekents correct is. Ook hierbij gelden taalspecifieke regels (Zo heeft het Frans als bijzonderheid dat voor dubbele punt, puntkomma, vraagteken en uitroepteken een spatie moet worden geplaatst).

Witruimtes. Controle op dubbele spaties en spaties aan het einde van zinnen.

Hoofdletters. Er wordt gecontroleerd of het gebruik van hoofdletters aan het begin van zinnen gelijk is.

Verboden tekens. Eventueel kan een waarschuwing gegenereerd worden als bepaalde, op te geven tekens in de doeltekst voorkomen (belangrijk als bijvoorbeeld in een softwareapplicatie bepaalde speciale tekens een reactie oproepen).

Tagging. Er wordt gecontroleerd of de tags (HTML, XML, speciale tags in andere gestructureerde teksten) net zo zijn gebruikt als in de brontaal, of ze niet overlappen, of Unicode-tekens wel met een gedefinieerde entity overeenkomen, en of er aan de doelkant geen tags ontbreken of zijn toegevoegd.

Spelling. Elk woord wordt vergeleken met een woordenboek voor de betreffende taal. Komt het er niet in voor, wordt er een waarschuwing gegenereerd.

Beperkingen

QA vangt nog steeds niet álle fouten: om de taal- en vertaalfouten helemaal uit te sluiten, dienen er extra kwaliteitscontroleslagen uitgevoerd te worden (respectievelijk proeflezen en redigeren). Een vuistregel is daarom tevens: hoe omvangrijker de te vertalen tekst, hoe groter het voordeel van een QA, omdat een extra proeflees- en/of redactieronde voor grotere teksten een relatief grote investering is.

Een goede QA kan bij een grote tekst voldoende zekerheid bieden voor een geringe meerprijs tegenover het kwaliteitsniveau Alleen Vertalen.

Contact Vertaalbureau.nl
Vraag Offerte aan
Lees Blog van Vertaalbureau.nl

Volg ons

Pin It on Pinterest